Nitroxduiken

Nitrox: Onzin of toekomst?


De "oude" duikers onder ons weten het nog heel erg goed, de sportduiker mag alleen met perslucht duiken.


leder ander ademgas of mengsel was vanwege de complexiteit en de hoge risico's verboden. Momenteel zit het technisch duiken in de lift. Rebreather- en mengselgasduiken zijn met name prijstechnisch nog niet interessant maar het duiken met nitrox is voor de sportduiker financieel haalbaar en biedt een aantal voordelen t.o.v. het duiken met perslucht.


Nitrox is ieder willekeurig mengsel van zuurstof en stikstof.


Afgezien van een fractie aan edelgassen is lucht dus ook een nitrox-mengsel.


 


GESCHIEDENIS


Al voor de eerste wereldoorlog was de firma Drager al bezig met de produktie van nitroxapparaten. In 1940 was er al gesloten nitrox-apparatuur voor militair gebruik. Nitrox wordt ook al ruim 30 jaar gebruikt bij therapeutische decompressiebehandelingen in decompressiekamers. In 1985 werd de International Association of Nitrox Divers (IAND) opgericht, welke later werd omgedoopt tot IANTD (International Association of Nitrox and Technical Divers). De IANTD had tot doel om goede opleidingen te ontwikkelen en te verzorgen. Er zijn momenteel een aantal duikscholen in Nederland waar je een IANTD nitrox-brevet kunt halen.


Op dit moment zijn er al duikcentra in binnen en buitenland (Ik heb al mensen gesproken die met nitrox konden duiken in Egypte en Mexico) waar je nitrox kunt laten vullen en opleidingen kan volgen. De verwachting is dat het aantal adressen in de komende jaren sterk zal groeien. WAT IS NITROX?leder mengsel van zuurstof en stikstof is nitrox. Voor het duiken worden de voordelen behaald met nitrox waarbij het zuurstofpercentage boven 21% ligt (verrijkte lucht).


De meest gebruikte aanduiding voor nitrox is EAN-x, waarbij EAN staat voor Enriched Air Nitrox en de x staat voor het percentage zuurstof.Enige standaard mengverhoudingen zijn: EAN-27: 27% zuurstof en 73% stikstof, geschikt voor dieptes tot 45 meter, EAN-32: 32% zuurstof en 68% stikstof, geschikt voor dieptes tot 37 meter, EAN-36: 36% zuurstof en 64% stikstof, geschikt voor dieptes tot 32 meter. DE VOORDELEN VAN NITROXDoor een toepassing van een lager percentage stikstof zal het oplossen van stikstof in het lichaam ook langzamer gaan.


Alle nadelen van een verhoogde partiële stikstofdruk worden dan ook enigszins gereduceerd. De belangrijkste hiervan kennen wij als de decompressieziekte en de stikstofnarcose. Met name op het gebied van voorkoming van decompressieverschijnselen heeft nitrox een onmiskenbaar voordeel ten opzichte van het duiken met lucht. Hoe groter het zuurstofgehalte van het nitrox-mengsel hoe groter de voordelen zijn.


Het voordeel kan je op drie manieren uitbuiten, laten we eens kijken naar de verschillen tussen perslucht en EAN-32 (32% zuurstof en 68% stikstof):



  1. Verlengen van de bodemtijd: de nultijd volgens onze decompressietabel op 20 meter is 35 minuten, met EAN-32 is deze nultijd 50 minuten.

  2. Verhogen veiligheid: Indien je duikt met EAN-32 en verder de normale luchttabellen hanteert bouw je een extra veiligheidsmarge in, deze kan met name interessant zijn voor duikers met een verhoogde stikstofgevoeligheid.


DE NADELEN VAN NITROX


Door het verhoogde zuurstofgehalte is de partiële zuurstofdruk ook hoger. Hierdoor wordt de kans op een acute zuurstofvergiftiging groter. In de praktijk betekent dit dat de maximale duikdiepte wordt beperkt door de partiële zuurstofdruk.

Het is belangrijk om je bewust te zijn van dit nadeel, je moet je mengsel kiezen voor de duik en je mag de daarbij behorende maximale duikdiepte absoluut niet overschrijden.


Een flesvulling met nitrox is ongeveer een keer zo duur als een vergelijkbare persluchtvulling, daarnaast heb je wat extra en aangepaste apparatuur nodig.


De duikplanning is ingewikkelder dan die bij het duiken met perslucht. Dit maakt een extra opleiding noodzakelijk. De eerder beschreven risico's kunnen slechts door een goede planning en discipline van de duiker worden ondervangen.


NITROX APPARATUUR


De nitroxduiker heeft een aantal uitrustingsstukken die afwijken van de ons bekende persluchtapparatuur. Drie zaken zijn hierbij essentieel:- een zuurstof-serviced duikfles- een zuurstofanalyser- een speciale nitrox-duikcomputer Een nitrox duikfles is niet wezenlijk anders dan een persluchtfles, je kunt in principe een persluchtfles laten ombouwen. De ombouw bestaat uit het grondig reinigen van fles en kraan en de vervanging van enkele onderdelen in de kraan (teflon zitting en de 0-ringen).


De smering van de bewegende onderdelen moet ook gedaan worden met voor zuurstof geschikte smeermiddelen. Indien gewenst kun je ook je automaat laten aanpassen, maar dit is niet perse nodig. Het waarom van deze aanpassing is dat zuivere zuurstof in staat is om normale materialen en vetten te laten ontbranden of zelfs ontploffen. Bij bepaalde vulmanieren komen de flessen in aanraking met hoge concentraties zuurstof (tot 100%). Daarom moeten de flessen aangepast zijn, een nitrox-fles is te herkennen aan geel-groen-gele band met de tekst nitrox. De kosten van een dergelijke aanpassing bedragen ongeveer fl. 100,-. De verwachting is dat je binnenkort op een groot aantal plaatsten nitrox flessen kunt huren.


Een zuurstofanalyser wordt gebruikt om na de vulling en vlak voor de duik het zuurstofpercentage te kunnen vaststellen. De afwijking van een dergelijk apparaat moet binnen 1% liggen. De apparaten die ik heb gezien zijn behoorlijk kwetsbaar, je moet er dus heel voorzichtig mee omgaan. Vanwege het grote belang van een juiste bepaling van het mengsel hoort een analyser tot de standaard-uitrusting van de nitrox-duiker. Een zuurstofanalyser stelt niet echt veel voor, een zuurstofmeetcel, een handvol elektronica en een batterij, veel meer is het niet.


Ik verwacht dat de huidige prijzen voor deze apparaatjes (ongeveer fl. 800,-) binnen enkele jaren sterk zullen dalen. Een speciale Natres-duikcomputer is een handig hulpmiddel.


Het verschil met een standaard duikcomputer is dat je voor iedere duik het zuurstofpercentage kunt invoeren. De computer berekent de decompressiegegevens volgens een aangepaste tabel en bewaakt de maximaal toegestane diepte gedurende de duik. Een Nitrox-duikcomputer is ongeveer fl. 200,- duurder dan een standaard duikcomputer. Ook bij dit onderdeel geldt dat enig geduld bij de aanschaf beloond wordt met een lagere aanschafprijs. Natuurlijk kan je een Nitrox-duikcomputer ook gebruiken voor een duik met perslucht, je stelt eenvoudigweg het zuurstofpercentage in op 21%. Momenteel zijn er Nitrox-versies van de Cent Celadon en de Alain Pro verkrijgbaar. OPLEIDINGVoor Nitrox-duiken moet je een aanvullende opleiding volgen.


Belangrijke punten uit de opleiding is het tabelgebruik en de zuurstofvergiftiging..


ZIN OF ONZIN?


Bij b.v. een duik in Zeeland kunnen we door onze duikdiepte te variëren (maximaal 1 wat diepere duik per dag) prima toe met onze persluchtflessen. Nitrox wordt pas echt interessant in de gevallen waarbij wij duiken tegen de nultijd aan. Een dagje wrakduiken op de Noordzee krijgt absoluut meer effectieve bodemtijd, zeker wanneer twee maal op een dag gedoken wordt. Ook op buitenlandse reizen wordt vaak langer en dieper gedoken, Nitrox is hierbij ook zeer interessant.

 


 

Skip Navigation Links.
Skip Navigation LinksHome > Artikelen > Technisch Duiken > Nitroxduiken