Duiken in koud water


Enkele tips voor diegene die de winter door wil duiken, het liefst zo goed mogelijk gewapend tegen de kou. Deze beschrijving geeft aanwijzingen voor de natte of semi natte duiker. De droogpak duiker laten we, op een enkele uitzondering na, buiten beschouwing. De grootste zorg tijdens duiken in koud water is dat je het koude gevoel zolang mogelijk buiten houdt. Dit kun je doen door een aantal regels te hanteren. Hierdoor krijg je het niet warm, maar koel je minder snel af.


Veiligheid


Eerste koude duik


De eerste koude duik die een duiker in koud water maakt zonder doorgedoken te hebben, blijkt nooit koud te zijn, meestal ‘valt de kou wel mee’. Vermoedelijk is dit een psychologisch effect, de bewuste duiker heeft zich er psychisch al op voorbereid dat de eerste duik ontzettend koud zal zijn, hierdoor valt het altijd mee. Bij de volgende duik komt dezelfde duiker met de gedachte ‘het valt wel mee’. In deze tweede duik zal de duiker het veel kouder hebben.


Alcoholische dranken


Alcohol verwijdt de bloedvaten, dus ook die net onder je huid. Hierdoor zal de warmte uitwisseling toenemen. Bij duiken in koud water heeft dit als gevolg dat je het sneller koud krijgt. Het duiken in koud water is inspannender dan duiken in warm water, dit is een reden temeer om voor de koude duik geen alcohol te nuttigen.Kom je uit het water en ga je naar een warme omgeving, dan heeft alcohol wel een verwarmende werking : Je komt sneller op temperatuur. Blijf je in de koude omgeving, dan zul je door de alcohol sneller afkoelen dan zonder.


Koude vingers


Het verlaten van het water moet gebeuren op dat moment dat je vingers moeite hebben om iets vast te pakken. Het idee is dat je op ieder moment van de duik nog een noodsituatie aan moet kunnen, bijvoorbeeld het bedienen van de inflator van je buddy. Ben je uitgezwommen, bedenk dan wel dat je de weg terug ook af moet kunnen leggen, voorbereid op een noodsituatie. Het verlaten van het water op een andere plek dan waar je het water ingegaan bent, mag in verband met de kou dan ook geen enkel bezwaar zijn.


Bewegingen


Het natte pak sluit goed aan op je huid, echter door het bewegen van de armen ontstaat een soort pompwerking. Het vers ‘koud’ water komt tussen jou en het pak en het met moeite opgewarmde water wordt weggepompt. Dit soort bewegingen worden direct afgestraft door een slok koud water, God straft meteen.


Uitrusting


Kledingstukken


Het overbekende verhaal : zit je pak te ruim, dan spoelt het water door je pak, zorg er dan ook voor dat je pak goed aansluit (in de winkel). Veel afvallen (gewicht) voor de winter bij een goed passend pak is niet aan te raden. Zit je pak te strak, dan kan je bloed niet goed doorstromen, hierdoor kunnen je ledematen niet goed van bloed voorzien worden en dus ook niet van ‘warmte’. Het veel afvallen voor de winter bij een te strak pak kan dus heel goed zijn.Zorg dat er geen gaten in je pak, handschoenen of schoenen zit, zodat het water niet kan gaan spoelen. Veel vaseline smeren helpt dan niet meer. Zitten er wel gaten in je pak, handschoenen of schoenen, naai de gaten voor de duik dicht zodat het spoelen tijdens de duik tot een minimum beperkt kan blijven.Handschoenen zijn goed in de winter, maar dan zonder gaten. De dikkere neopreen handschoenen beschermen beter tegen de kou.Wanten zijn nog beter, deze houden je handen beter op temperatuur dan handschoenen. Wanten hebben het nadeel dat je je handen minder kunt gebruiken en dat het geven van tekens anders is.


Octopus set


Onder een octopus set verstaan we twee tweede trappen (automaten) die aangesloten zijn op een eerste trap. Dit is een uitstekend middel om in vervelende situaties niet te hoeven buddy-breathen. In de winter echter moet je er voorzichtig mee zijn. Hoe dichter de watertemperatuur bij het vriespunt komt, des te groter is de kans dat je eerste trap gaat bevriezen, dit al bij gewoon gebruik. Ga je in een vervelende situatie met twee man (eentje is al enigszins buiten adem) uit een octopus set ademen, dan wordt de eerste trap dubbel belast, de kans op bevriezen wordt nu veel groter. De octopus set als veiligheid is dan ook in de wintermaanden sterk af te raden.


Bevriezen


Automaat bevriezen


Als de watertemperatuur dichter tegen het vriespunt aankomt, wordt de kans dat een automaat bevriest steeds groter. De lucht in de eerste trap zet uit (van 200 bar naar 10 bar), en onttrekt warmte uit de omgeving. In de zomermaanden is dit geen probleem, er is volop warmte aanwezig. In de wintermaanden is de watertemperatuur lager, hierdoor is het mogelijk dat waterdruppeltjes zich als ijs tegen de afdichtingaskegel van je eerste trap afzetten met als gevolg dat deze niet meer afgesloten kan worden. Het effect is dat je automaat gaat blazen, je blijft dus lucht krijgen! In zo’n voorkomend geval moet je toch de duik afbreken.Een bevroren eerste trap kun je ontdooien door allereerst de kraan dicht te draaien. De luchttoevoer stopt, en dus ook de warmteonttrekking. Breng de eerste trap op temperatuur, echter bij de volgende poging zal deze waarschijnlijk weer bevriezen.


Bevriezen van onderdelen


Wanneer de watertemperatuur rond het vriespunt ligt, heb je kans dat onderdelen van je uitrusting bevriezen. Dit ontstaat door hetzelfde effect als je automaat. De onderdelen die dan kunnen bevriezen zijn je stab jacket inflator en je droogpak inflator. Het gevolg is dat deze zonder pauze opgeblazen worden en dat je ontzettend goed moet kunnen ontluchten.Als de luchttemperatuur onder nul is ben je aangewezen op droge spullen. Ben er attent op dat als je je spullen opbouwt je deze niet zoals gebruikelijk uittest. Het gevolg van een korte test kan zijn dat iets bevriest. Het testen moet je doen als het betreffende onderdeel al onder water is, hierdoor kan de warmte onttrokken worden aan het water. Na de duik moet je direct als je uit het water bent je aansluitingen ontkoppelen (stab jacket inflator slang en droog pak inflator slang), deze vriezen anders vast. Vergeet ook de rits van je droogpak niet. Bevriest het een en ander toch, ga dan in een warmere omgeving staan en wacht totdat alles ontdooit is. IJs is een hard materiaal dat door forceren beschadigingen kan veroorzaken.


Omkleden


Vaseline


Als je jezelf insmeert met vaseline, koelt het ingesmeerde lichaamsdeel minder snel af.Een dun laagje vaseline op je voorhoofd zorgt ervoor dat de koude klap die je krijgt als je hoofd ondergaat enorm vermindert.Als je voorhoofd ingesmeerd is, kun je een restje over je handen verdelen, hierdoor koelen ook deze minder snel af.


Warm water


Het gieten van warm water in je handschoenen, schoenen en pak heeft voor de duik het effect dat deze lichaamsdelen warm worden. De bloedvaten die net onder de huid zitten, verwijden. De warmte-uitwisseling met de omgeving wordt groter, ook als je het koude water instapt. Ik denk dat het beter is dat je schoenen, handschoenen en pak niet warm zijn maar een beetje lauw koud. Vervoer deze spullen bij voorkeur in de cabine van je auto, dan zijn ze niet ijzig koud. Duiken met droge spullen, die een beetje warm zijn, is mijns inziens het beste.Het gieten van warm water in de betreffende onderdelen is prettiger ná de duik, denk er alleen aan dat het koude bloed van je ledematen naar je hart gaat stromen. Zo krijgt het hart een koude klap, een hartstilstand kan het gevolg zijn. Altijd rustig aan met water dat niet te heet is. Het is beter om jezelf weer op te warmen door te bewegen.


Omkleden voor de duik


Zorg ervoor dat je het water niet ingaat als je het al koud hebt, in het water krijg je het echt niet warmer. Het beste is dan ook om droge niet koude spullen aan te trekken. Zorg ervoor dat je niet afkoelt, dit kun je doen door niet in de koude wind te gaan staan, bijvoorbeeld achter een muur of auto.Zorg ervoor dat je je spullen gemakkelijk en snel aan kunt doen, hierdoor verlies je geen extra tijd in de kou. Leg je spullen al klaar in de volgorde van aankleden, hierdoor gaat het aankleden sneller.Het aandoen van de laatste spullen (denk hierbij aan handschoenen, duikbril) aan de waterkant kun je het beste doen als je nog niet in het water bent, het water koelt je onmerkbaar al af.


Omkleden na de duik


Het eerste vereiste na de duik is dat je zo vlug mogelijk weer droog bent (ook je hoofd), en dan snel je droge warmere kleren aan. De natte spullen koelen je nog steeds af in de wind. De meeste kou krijg je dan ook te verduren als je je op de kant weer aan staat te kleden.Zorg dat er plaats is waar je de spullen die je uittrekt meteen neer kunt leggen, het uitkleden moet zo snel mogelijk gebeuren. Sta je eenmaal in je gewone kleren, zorg dan dat je weer op temperatuur kunt komen. Het uittrekken van duikkleding kan door hulpmiddelen versneld worden. Zorg dat je voor aanvang van de duik, thuis dus, een aantal attributen hebt. Het aan- en uittrekken van de handschoenen gaat veel sneller met plastic handschoentjes die je bij de meeste tankstations kunt pakken zodat je geen vieze handen krijgt. Deze zullen weinig tegen de koud helpen, maar enorm tegen het trekken en plukken om je handschoenen uit te krijgen. Deze handschoenen kun je overigens ook bij een drogist kopen.Krijg je je pak of je schoentjes niet gemakkelijk uit, doe dan een panty aan, waardoor je als het ware in je pak en je schoentjes glijdt.

Skip Navigation Links.
Skip Navigation LinksHome > Artikelen > Duiktechnieken > Duiken in koud water