Stikstofnarcose

Stikstofnarcose


Over diepteroes is al zovaak wat geschreven, dat op deze plaats voor de symptomen een aantal regels voldoende moest zijn. Evenals bij het nuttigen van alcohol beïnvloedt de diepteroes het waarneming en beoordelingsvermogen. De concentratie en het vermogen om een situatie kritisch te beschouwen verminderen, eurofie en vreemd gedrag kunnen de gevolgen hiervan zijn. Een aantal duikers wordt alleen maar misselijk en klaagt over duizeligheid. Oorsuizen of een metalen smaak in de mond zijn verdere symptomen voor het begin van diepteroes. De stikstofnarcose kan vanaf een diepte van 30 meter optreden, hoe dieper , hoe waarschijnlijker. De aanleiding voor het krijgen van dit twijfelachtige, narcotische genot kunnen allerlei omstandigheden zijn. Daarom wordt deze toestand met het effect van LSD vergeleken, waarbij eveneens niemand kan zeggen hoe de desbetreffende persoon zou reageren. Stress en meer werk onder water, het nuttigen van alcohol de dag ervoor, onwel zijn vanwege bloedsomloop problemen, de veroorzakers zijn zo verschillend dat een prognose wanneer een duiker het op welke diepte kan krijgen, niet is te stellen. Diepteroes neemt echter altijd af als de duikdiepte wordt verminderd.


Van dit effect maakte een aantal duikpioniers gebruik om enkele minuten lol onder water te hebben.  Ze waren op zoek naar de diepteroes en beschouwden hem als een kick die op zichzelf niet gevaarlijk was. Wij denken er intussen anders over: het verlies van het heldere beoordelingsvermogen onder water in combinatie lichamelijke beperkingen is levensgevaarlijk. Daarom is de dieptegrens voor sportduikers zo vastgesteld dat vooral met het narcotische effect van diepteroes rekening wordt gehouden en alles moet worden gedaan om deze toestand te voorkomen.


Maar wat veroorzaakt de roes?


Er waren veel theorieën. Eerst werd de invloed van co2 als boosdoener aangewezen, dan weer was het een o2 vergiftiging. Dankzij nieuwe onderzoeksresultaten staat vast dat de inerte gassen de boosdoener zijn. Inerte gassen zijn globaal gezegd gassen waarop je geen vat kunt krijgen. En stoffen die inert wordt genoemd gedragen zich even gek als een Hollywood ster. Ze laten niets en niemand dichterbij komen. Omdat ze niet graag met ander stoffen een verbinding aangaan heeft een hele groep van deze stoffen de naam edelgassen gekregen. Helium, neon, waterstof, argon, krypton en xenon behoren tot deze groep.


En wat hoort er ook bij? Juist de stikstof. Wie zich in de geneeskunde verdiept zal een aantal van deze namen tegenkomen, want ze staan als narcose middelen bekend. Helium daarentegen is een bekend gas om stikstof in de ademlucht te vervangen, waardoor heel diep kan worden gedoken (in een druktank tot 610 meter). Stikstof is voor de duiker altijd belangrijk, want als het om diepteroes gaat is hij onder de inerte gassen de boosdoener. Waardoor hebben inerte gassen een narctische resp. verdovende werking?


Hier komen weer stoffen in het spel die we al in verband met de decoziekte zijn tegengekomen: de vetten. Inerte gassen kunnen aan vetachtige substanties kunnen worden gebonden. Voor de leek betekent dit dat de inerte gassen zich goed voelen als ze vetten tegenkomen. In de medische vaktaal heten vetten lipoiden.


In het kunstwerk dat ons lichaam vormt nemen zenuwcellen een bijzonder belangrijke plaats in. Zenuwcellen zijn hoog gespecialiseerde cellen die impulsen doorgeven. Zo een impuls kan vanuit de grote teen naar de hersenen plaatsvinden als zich op de teen een plek bevindt die jeukt veroorzaakt, maar ook andersom kunnen de hersenen ons bevelen de grote teen bijvoorbeeld uit de scharen van een kreeft te trekken. De werkwijze van dit systeem is buitengewoon gecompliceerd maar er is desondanks een eenvoudige uitleg. We laten eens het centrum van de zenuwcel buiten beschouwing en kijken alleen naar de celwanden. Dit is de plek waar de actie plaatsvindt. Een impuls wordt zoals een elektrische impuls overgebracht. Dit proces begint in een zintuig cel. Hier ontstaat, bijvoorbeeld door het knijpen van de scharen van de kreeft op de teen, een druk die door een druksensor in elektrische energie wordt omgezet.


Op de oppervlakte van de zenuwcel die de impuls opvangt zit een lipoide (vetachtige)membraan dat nu wordt gestimuleerd. Het opent en sluit fijne kanalen waar vandaan ionen naar de cel stromen of weer vertrekken. Ionen zijn moleculen die elektrisch zijn geladen. het filteren van deze prikkels en alleen hierop te reageren is vreselijk gecompliceerd. Wie meer hierover weten wilt moet de medische vak literatuur lezen.


Voor ons is in dit verband belangrijk dat we weten dat de membraan van de zenuwcel met vetmoleculen is bezaaid, die het transport van zenuw impulsen sturen. Als deze vetmoleculen door de inerte gassen, die door de verhoogde druk tijdens een diepe duik nu bijzonder actief zijn, worden aangevallen brengen ze dit transport systeem in de war.


En zodoende ook de duiker. Het resultaat is een diepteroes......

Skip Navigation Links.
Skip Navigation LinksHome > Artikelen > Gezondheid > Stikstofnarcose